Televisiestraat 1964

Oud-Philipsgebouw brengt voedsel terug naar de stad

Het voormalige Philipsgebouw aan de Fruitweg in Den Haag krijgt een nieuwe bestemming, dat kan niemand ontgaan zijn. De grote verlichte broeikas op het dak is van veraf al te zien. Het gebouw moet de grootste stadsboerderij van Europa worden en gaat door onder de naam ‘The New Farm’.

Het gebouw werd in 1958 gebouwd door Philips voor de productie van telecommunicatie onderdelen. Met de zes verdiepingen en de doorschijnende gevel wilde Philips vooral transparantie uitstralen. Werknemers moesten in daglicht kunnen werken en voor nieuwsgierige voorbijgangers was het mogelijk om naar binnen te kijken. Het gebouw werd gekenmerkt door twee stenen kopgebouwen en twee transparante vliesgevels. In de jaren 90 werd het gebouw overgenomen door de gemeente en verloor het zijn karakteristieke trekken. De vliesgevels werden voor twee derde dichtgezet met beplatingen, van de hoge transparante gevels was niets meer over. Verschillende bedrijven namen hun intrede in aparte kantoorruimtes met gipsenwanden en lage plafonds. Het oude Philipsgebouw kreeg de naam ‘De Schilde’ en verwees hiermee naar de Schilderswijk.

Voedsel naar de stad

Door de recessie kwamen de kantoorruimten na 2008 grotendeels leeg te staan, dus moest weer een nieuwe bestemming voor het enorme gebouw gevonden worden. Drie wethouders van Den Haag hadden een missie: voedsel terugbrengen naar de stad door middel van verticale landbouw. Voedsel legt gemiddeld 2000 kilometer af totdat het op de plaats van bestemming is: doodzonde, milieubelastend en eigenlijk niet nodig. Ook in de stad kun je prima voedsel verbouwen. Steeds vaker zetten restaurants daktuinen op hun daken om zo zelf voedsel te kweken. Het oude Philipsgebouw moet de grootste stadsboerderij van Europa worden en gaat verder onder de naam ‘The New Farm’. Een kleine tegenvaller was de constatering van asbest, maar inmiddels is de transformatie in volle gang.

Foto: Urban Farmers/Martijn Zegwaard

Foto: Urban Farmers

In de broeikas op het dak worden de meest uiteenlopende groentes gekweekt. Denk aan summer sun (gele cherrytomaten), verschillende kruiden, kiemplanten (de nieuwe smaakmakers), sla en onbekende vruchten, zoals de kiwano (een vrucht met een smaaksensatie die doet denken aan een kruising tussen de meloen, komkommer en banaan). Twee belangrijke bedrijven die hieraan bijdragen zijn Urban Farmers en Tomatoworld.

Foto: The New Farm

Foto: The New Farm

Tilapiavissen op de zesde

Naast het plaatsen van de broeikas hoefde er eigenlijk weinig veranderd te worden. Het oude Philipsgebouw leende zich perfect voor het verbouwen van groenten door de stevige constructie, de dikke betonvloeren en de plafonds van vijf meter hoogte. In het gebouw is een aquaponics system geïnstalleerd. Hierdoor worden de planten in de broeikassen gevoed met de uitwerpselen van de tilapiavissen op de zesde verdieping. De circa 20.000 vissen zitten in visbassins van totaal circa 200 vierkante meter. Directrice Eveline Braam: ‘Tilapiavissen hebben over het algemeen een slechte naam doordat ze in verontreinigd water worden gekweekt en getransporteerd en geconserveerd worden in water met chemicaliën. In het gebouw wordt niks toegevoegd aan het water. Tilapiavissen zijn heel geschikt om binnen te kweken, omdat ze het gewend zijn om dicht op elkaar te zwemmen.’

De producten zijn nog niet bij de plaatselijke supermarkt te koop, maar veel restaurants in de buurt nemen de producten af. De vissen en groenten uit het gebouw zijn duurder dan de standaard producten, maar niet vervuild en ze hebben een verhaal. De vissen worden ook wel ‘cityswimmers’ genoemd en staan al bij een aantal restaurants in Den Haag op het menu.

Openheid en potentie

De overige vijf verdiepingen van de stadsboerderij beginnen zich steeds meer te vullen met initiatieven gericht op ‘vertical farming’. Voor Braam is productie niet een doel op zich. Het is belangrijk dat de stadsboerderij ook een broedplek is voor het delen van kennis op het gebied van innovatieve landbouw. Zowel onderzoek als expositie van nieuwe voedselproductietechnieken (led-farms en climate rooms waarin vitaminen en mineralen toegevoegd worden aan groente) als nieuwe voedselbronnen, zoals insecten en zeewierkwekers. Het is daarom van belang dat het gebouw openheid en verbinding uitstraalt, iets dat nu niet het geval is met de gipsenwanden en lage plafonds. Voor de transformatie werd er gezocht naar een architect met een duidelijke visie. Corine Keus neemt het gebouw onderhanden: ‘Door de recessie is transformatie van kantoorgebouwen een belangrijk thema in de architectuur. Het is een hele klus om het gebouw weer modern en strak te krijgen, alles is nu gesloten.’

Foto: The New Farm

Gevel die geld slurpt

De grootste uitdaging zit hem, zoals bij bijna alle projecten, in het budget. Keus: ‘Het budget is niet groot, daar kun je je lelijk in vergissen. Het gebouw is toch 8400 m2 groot (per verdieping 1400 m2) en de enorme gevel slurpt veel geld.’ Ondanks het beperkte budget is het voor Keus mooi om te zien dat het oude kantoorgebouw een nieuwe functie krijgt. Het is door de ligging, op een bedrijfsterrein met grote gasleiding voor het busstation, niet mogelijk om woningen van het gebouw te maken. Keus stelt: ‘Stadslandbouw is niet de enige oplossing voor leegstand van dit gebouw, maar wel een hele mooie.’

Credit_UrbanFarmers Netherlands_press release 160906

Foto: Urban Farmers

Naast het verbouwen van voedsel moet het gebouw vooral dienen als kennis- en innovatiecentrum op het gebied van innovatieve ontwikkelingen omtrent voedsel en voedselproductietechnieken; vervolgens kan deze kennis toegepast worden in andere leegstaande gebouwen in de rest van de wereld. Er is nog genoeg ruimte voor startups om onderzoek te doen naar bijvoorbeeld vitamines en mineralen: hoe kun je groenten nog gezonder maken door het toedienen van extra vitamines? Daarnaast wordt er nu met het idee gespeeld om voedselboxen te vullen voor de bewoners van Den Haag. Op de begane grond wordt een restaurant geopend waar zoveel mogelijk wordt gekookt met voedsel uit ‘The New Farm’.

Voorbeeldfunctie van het voormalige Philipsgebouw

Volgens Braam zou het concept een voorbeeld kunnen zijn voor veel andere steden in de wereld: ‘In Azië is veel interesse in het verbouwen van voedsel in megasteden, maar ook in de VS worden led-farms gebouwd. In een deel van Japan kan men door de kerncentraleramp na de tsunami geen groente op het land meer kweken. Er is daar veel interesse in verticale landbouw en led-farms. De expertise die we op dit gebied in Nederland hebben opgebouwd, kan daar ook worden ingezet om de voedselproductie te optimaliseren.’

Foto: Urban Farmers

Foto: Urban Farmers

Alle zes verdiepingen in het gebouw worden in 2017 herontwikkeld en moeten binnen twee jaar vol zitten met initiatieven gericht op voedsel. Braam: ‘We merken nu al dat de markt enorm geïnteresseerd is, iedereen is ontzettend enthousiast. Koks van restaurants in de Den Haag komen regelmatig bij Urban Farmers langs om te kijken wat voor nieuwe groenten en kruiden er nu weer verbouwd worden. Inmiddels zijn er steeds meer restaurants die zowel vis als groente afnemen. Volgens mij had het gebouw geen betere bestemming kunnen wensen!’

 


Laat uw ervaring, mening en/of visie horen en praat mee over dit Duidelijk. bericht

Voeg uw eigen reactie toe